مسیر خوداتکایی در صنعت نفت از 29 اسفند 1329 تاکنون

  • سه شنبه 29 اسفند 1396 18:18
  • شناسه 16096
مسیر خوداتکایی در صنعت نفت از 29 اسفند 1329 تاکنون

صنعت نفت ایران برای دستیابی به خوداتکایی و در اختیار گرفتن مدیریت منابع انرژی خود از بیست و نهم اسفند 1329 تاکنون، راهی طولانی و دشوار را پیموده و در این مسیر، کودتا، جنگ و تحریم را پشت سر گذاشته است.

ایران با برخورداری از بزرگ ترین ذخایر هیدروکربوری جهان (نفت و گاز) ، جایگاهی ویژه در مبادلات انرژی دارد.
دخایر در جای هیدروکربوری یک هزار و 140 میلیارد تخمین زده می شود که رتبه نخست در جهان به شمار می رود.
ایران در نظر دارد میزان تولید گاز خود را از بیش از 700 میلیون مترمکعب کنونی به یک هزار و 300 میلیون مترمکعب در روز افزایش دهد.
همچنین قرار است ظرفیت تولید نفت به روزانه پنج میلیون و 700 هزار بشکه افزایش یابد.
ایران در بخش زیادی از صنعت نفت به خودکفایی رسیده است؛ به طوری که 70 درصد تجهیزات صنعت نفت در داخل کشور ساخته می شود که در منطقه خاورمیانه بی همتاست.
البته رسیدن به این دستاوردها به آسانی تحقق نیافته و دشواری های فراوانی در طول این مسیر وجود داشته است.

** سایه خارجی بر صنعت نفت ایران
در سال 1280 میلادی و در دوره حکومت مظفرالدین شاه قاجار امتیاز استخراج، بهره‌ برداری و لوله ‌کشی نفت و قیر در سراسر ایران (بجز پنج استان آذربایجان‌، گیلان‌، مازندران‌، گرگان و خراسان‌) به مدت 6 دهه به شرکت دارسی داده شد تا این شرکت از عواید حاصل از آن 16 درصد به عنوان حق‌الامتیاز و 20 هزار لیره نیز به صورت نقد به عنوان سهم ایران، به دولت بپردازد.
پس از کسب این امتیاز، جست و جوی نفت در ایران آغاز شد. در نهایت، در ساعت چهار صبح روز پنجم خرداد ماه 1287 خورشیدی برابر با 26 ماه مه 1908 میلادی، مته حفاری از ضخامت زمینی به قطر 300 متر در منطقه نفتون عبور کرد و آخرین ضربه خود را به صخره عظیمی که روی منبع نفت قرار داشت فرود آورد.
نفت از عمق 360 متری با فشار زیادی تا 50 پا (15 متر) بالاتر از نوک دکل حفاری فوران کرد و بدین ترتیب فصل جدیدی در تاریخ کشور رخ داد و ایران به جمع کشورهای نفتخیز جهان پیوست.
پس از کشف نفت در پنجم خرداد 1287 خورشیدی در ایران، چرخ این صنعت با مدیریت شرکت های انگلیسی به چرخش درآمد؛ به طوری که متخصصان ایرانی نتوانستند جایگاهی شایسته در این صنعت داشته باشند.

**ملی شدن صنعت نفت در بیست و نهم اسفند 1329
به تدریج اعتراضاتی در کشور نسبت به اداره صنعت نفت توسط انگلیسی ها، بی توجهی به متخصصان ایران و چپاول ثروت ملی کشور شکل گرفت که در نهایت به رهبری آیت الله کاشانی و محمد مصدق به ملی شدن صنعت نفت منجر شد.
بیست و چهارم اسفند 1329 ماده واحده‌ای درباره ملی شدن صنعت نفت ایران از تصویب نمایندگان مجلس شورای ملی گذشت و چند روزی بعد و در آخرین روز سال 1329 مجلس سنا مصوبه مجلس شورای ملی را تایید کرد.
در متن این لایحه آمده بود: به ‌نام سعادت ملت ایران و به‌منظور کمک به تامین صلح جهانی، امضاکنندگان ذیل پیشنهاد می‌نماییم که صنعت نفت ایران در تمام مناطق کشور بدون استثنا ملی اعلام شود یعنی تمام عملیات اکتشاف، استخراج و بهره‌برداری در دست دولت قرارگیرد.
بدین ترتیب بیست و نهم اسفند 1329 به عنوان روز تاریخی ملی شدن صنعت نفت ایران در حافظه ملت ایران باقی ماند.
حرکت ملی شدن صنعت نفت در شرایطی شکل گرفت که ایران بزرگ ترین تولیدکننده نفت خام خاورمیانه بود و پس از آمریکا، ونزوئلا و شوروی سابق، چهارمین تولیدکننده معتبر نفت خام دنیا محسوب می شد.
در آن دوران، کل تولید نفت خام ایران، ‎ 32 میلیون تن در سال بود که معادل بیش از یک سوم مجموع تولید نفت خام خاورمیانه‎ به شمار می آمد. از سوی دیگر، ایران ‎ 90درصد نفت خام مورد نیاز اروپای غربی را در آن دوران تامین می کرد.
پس از ملی شدن صنعت نفت، انگلیس که با تصویب این قانون منافع خود را در خطر می دید، برای جلوگیری از به ثمر نشستن حرکت ملی شدن صنعت نفت، از همه دسیسه های ممکن استفاده کرد؛ بویژه تحریم نفت ایران در نیمه اول سال ‎ 1330 با هدف به خطر انداختن ثبات سیاسی و اقتصادی کشور.
انگلیس به همه خریداران نفت خام ایران هشدار داده بود از ایران نفت نخرند.
دولتمردان وقت ایران در ادامه مبارزات خود توانستند بر این حرکت استعمارگر پیر فایق آیند. دکتر مصدق نخست وزیر وقت، برای خنثی کردن توطئه انگلیس و کسب درآمد برای کشور، ترجیح داد نفت خام را با تخفیف به مشتریان بفروشد.
درآمدی که دولت مصدق با فروش تخفیفی نفت خام و فراورده نفتی برای کشور کسب کرد 2برابر رقمی بود که «شرکت نفت انگلیس و ایران» بابت فروش سالیانه 31میلیون تن نفت خام به ایران پرداخت می کرد.

**ادامه تفکر خوداتکایی در صنعت نفت
پس از کودتای بیست و هشتم مرداد 1332، جنبش ملی شدن صنعت نفت به پایان کار خود رسید اما تفکر خوداتکایی در صنعت نفت و جلوگیری از چپاول ثروت ایران توسط بیگانگان همچنان ماندگار بود تا این که انقلاب اسلامی ایران در بیست و دوم بهمن 1357 به پیروزی رسید.
صنعت نفت در سال های دفاع مقدس توانست حملات نظامی و تحریم ها را پشت سر گذاشته و گام دیگری در میر خودکفایی بردارد.
در ادامه این مسیر، تحریم های مرتبط با پرونده هسته ای ایران با هدف فلج کردن صنعت نفت ایران اعمال شد.
این تحریم ها که به گفته کارشناسان به عنوان پیچیده ترین تحریم های نفتی جهان شناخته می شدند، بخش های مختلف صنعت نفت شامل سرمایه گذاری، تامین تجهیزات، صادرات نفت و انتقال پول را هدف قرارداده بود.
این تحریم ها نیز با تلاش دستگاه دیپلماسی و حمایت مقام های بلندپایه کشور رفع شد و بدین ترتیب صنعت نفت ایران از آزمونی دیگر سربلند خارج شد.
اکنون، صنعت نفت ایران با هدف جهشی جدید و ارتقای جایگاه در بازار جهانی انرژی، به دنبال توسعه بخش بالادستی، توسعه ظرفیت پالایشی و پتروشیمی و جلوگیری از خام فروشی است.
برای تحقق این هدف، سیاست تعامل مقتدرانه با نظام جهانی و کسب سرمایه ها و فناوری های جدید با تکیه بر دانش و توان نیروهای بومی دنبال می شود.
پشت سر گذاشتن دوران سخت تحریم، افزایش تولید و صادرات نفت بلافاصله پس از اجرای توافق هسته ای برجام (برنامه جامع اقدام مشترک) و رفع تحریم ها، بازگشت سریع به بازارهای جهانی و کنار زدن رقبای منطقه ای و جهانی، همگی بر عزم و توانایی صنعت نفت ایران برای دستیابی به خوداتکایی و کسب جایگاه شایسته در ساختار جهانی انرژی دلالت دارد.

انتهای پیام/

مطالب بیشتر از «اخبار و رویداد»

نظر شما

شما در حال ارسال پاسخ به نظر «» می‌باشید.

نظرات بینندگان

جدید ترین برنامه ها

موضوع داغ هفته

  • آقای وزیر، وضع اقتصاد را خوب می داند

    آقای وزیر، وضع اقتصاد را خوب می داند

    مسعود کرباسیان وزیر امور اقتصادی و دارایی، در یادداشتی آورده است: " هر روز با تعداد زیادی پرسش از سوی روزنامه نگاران، فعالان بخش خصوصی، مردم عادی و حتی برخی کارشناسان مواجه‌ام: آیا وضع اقتصاد ما خوب است؟ از آن مهم تر اینکه باید به این تفکر سرنوشت ساز هم پاسخ بدهم که آیا در ایران می‌توان کارآفرینی کرد یا نه؟

خبر آگهی

  • هاپیر تایر، خدمتی ویژه در کسب و کار آنلاین

    هاپیر تایر، خدمتی ویژه در کسب و کار آنلاین

    هایپرتایر با ایده‌ای خلاقانه برای ارایه خدماتی متفاوت در عرصه فروش آنلاین تایر بوجود آمد؛ ویژگی اصلی این مجموعه ارایه خدماتی متمایز در زمینه نصب تایرهای عرضه شده به صورت سیار است‌.

آخرین خبرها

  • کل مازندران درگیر خشکسالی است

    کل مازندران درگیر خشکسالی است

    مدیرکل هواشناسی مازندران گفت: از ابتدای مهر سال گذشته تا پایان اردیبهشت ماه 1397 ، کل مساحت استان متاثر از انواع خشکسالی بوده است.

  • پرطرفدارترین عینک‌های آفتابی در ایران

    پرطرفدارترین عینک‌های آفتابی در ایران

    در دو ماهه نخست سال جاری ۴۰۰ هزار دلار عینک آفتابی به ایران وارد شده است که در این بین عینک‌های آفتابی ایتالیایی بیشترین طرفدار را در میان ایرانی‌ها دارند.

  • ایران رتبه دوم جهانی در ارائه مقاله علمی دارد

    ایران رتبه دوم جهانی در ارائه مقاله علمی دارد

    معاون پژوهش و فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با بیان اینکه محققان ایرانی سالانه بیش از 48 هزار مقاله در موسسه های معتبر بین المللی به ثبت می رسانند، گفت: کشورمان به لحاظ ارائه مقاله علمی رتبه دوم را درجهان دارد.

  • 2600میلیارد تومان برای تکمیل آزاده راه جنوب تهران تخصیص یافت

    2600میلیارد تومان برای تکمیل آزاده راه جنوب تهران تخصیص یافت

    وزیر راه و شهرسازی گفت: میزان سرمایه گذاری برای تکمیل آزاده راه 158 کیلومتری کنارگذر جنوب تهران، اکنون به 2600 میلیارد تومان افزایش یافته است.

  • بخش خصوصی؛ زمینه ساز حمایت از کالای ایرانی

    بخش خصوصی؛ زمینه ساز حمایت از کالای ایرانی

    اصناف به عنوان بزرگترین نهاد غیردولتی متولی بخش خصوصی در کشور، نقشی تعیین‌کننده ای در حمایت از کالای ایرانی بر عهده دارند. از این رو باید جایگاه واقعی اصناف را شناخت و ارزش های معنوی، اجتماعی و اقتصادی تلاشگران عرصه شکوفایی اقتصادی کشور را ارج نهاد.

  • باغ‎ویلا جای مسکن مهر را می‎گیرد

    باغ‎ویلا جای مسکن مهر را می‎گیرد

    ساخت باغ‎ویلا به‌جای مسکن مهر در برخی استانها کلید خورد.

  • تعیین تکلیف سپرده گذاران ثامن‌الحجج تا سقف ۳ میلیارد ریال

    تعیین تکلیف سپرده گذاران ثامن‌الحجج تا سقف ۳ میلیارد ریال

    بانک پارسیان در اطلاعیه‌ای چگونگی تعیین تکلیف سپرده‌های ثامن الحجج تا سقف ۳ میلیارد ریال را به منظور بازپرداخت سپرده‌های این تعاونی اعلام کرد.

  • 9 متهم پرونده موسسه های مالی در بازداشت هستند

    9 متهم پرونده موسسه های مالی در بازداشت هستند

    دادستان تهران گفت: پرونده موسسه های مالی در مرحله تحقیقات قرار دارد و 9 متهم این پرونده در بازداشت هستند.

  • افزایش قیمت به بهانه تغییر نرخ ارز ممنوع

    افزایش قیمت به بهانه تغییر نرخ ارز ممنوع

    دو دستگاه دولتی در اطلاعیه‌ای با الزامی کردن ثبت قیمت کالاهاوخدمات بهره‌مند ازنرخ ارز رسمی در سامانه«اطلاع رسانی قیمت کالاوخدمات»هرگونه افزایش قیمت به بهانه تغییرنرخ ارز را ممنوع کردند.

  • محدودیت‌های جدید در پرداخت وام مسکن

    محدودیت‌های جدید در پرداخت وام مسکن

    مدیرعامل بانک مسکن از شرایط جدید پرداخت تسهیلات مسکن خبر داد و گفت: از این به بعد به واحدها مشروط بر رعایت الگوی مصرف یعنی با مساحت کمتر از ۱۰۰ متر مربع تسهیلات پرداخت می‌کنیم؛ ضمن اینکه تسهیلات صرفا به مناطقی داده می شود که تقاضا وجود دارد.

  • ایران از واردات گندم بی نیاز شد

    ایران از واردات گندم بی نیاز شد

    معاون زراعت وزارت جهاد کشاورزی با بیان اینکه امسال بیش از 10 میلیون و 200 هزار تن گندم از اراضی زیر کشت برداشت می شود گفت: با این میزان برداشت، نیازی به واردات گندم نخواهیم داشت.

  • ثبت قیمت کالا‌های بهره‌مند از ارز رسمی الزامی شد

    ثبت قیمت کالا‌های بهره‌مند از ارز رسمی الزامی شد

    سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولید کنندگان اعلام کرد: ثبت قیمت کالا‌ها و خدمات بهره‌مند از نرخ ارز رسمی در سامانه ۱۲۴ این سازمان الزامی است.

  • الگوی نوین مشاغل خانگی در هشت استان در حال اجراست

    الگوی نوین مشاغل خانگی در هشت استان در حال اجراست

    معاون جهاد دانشگاهی کشور گفت: الگوی نوین توسعه مشاغل خانگی در حال حاضر بصورت پایلوت در هشت استان کشور در حال انجام است.

  • توصیه‌های هواشناسی کشاورزی برای روزهای آغازین تابستان

    توصیه‌های هواشناسی کشاورزی برای روزهای آغازین تابستان

    انجام عملیات آبیاری در ساعات اولیه صبح و یا اواخر روز با توجه به افزایش دما، رنگ آمیزی کندوها برای کاهش اثر گرمای هوا به رنگ‌های سفید یا زرد و تنظیم دما و بهبود شرایط تهویه در مرغداری‌ها و گاوداری‌ها از جمله توصیه‌های هواشناسی کشاورزی برای روزهای پنجشنبه تا سه‌شنبه (31 خرداد تا 5 تیرماه) است.

  • متقاضیان اشتغال روستایی چقدر وام گرفتند؟

    متقاضیان اشتغال روستایی چقدر وام گرفتند؟

    فعالیت ۱۵۵ تعاونی دانش‌بنیان در ایران، پرداخت ۱۲۰۰ میلیارد تومان تسهیلات اشتغال روستایی و معافیت سهم بیمه کارفرمایان به شرط جذب فارغ التحصیلان از مهمترین عناوین اخبار حوزه کار و تعاون در هفته جاری بود.

  • پیشرفت ۴۵ درصدی آزادراه جنوب تهران با سرمایه ۲۵۰۰ میلیاردی

    پیشرفت ۴۵ درصدی آزادراه جنوب تهران با سرمایه ۲۵۰۰ میلیاردی

    وزیر راه و شهرسازی با بیان اینکه آزادراه کنارگذر جنوبی تهران با پیشرفت ۴۵ درصدی طبق برنامه زمان بندی در حال اجراست، گفت: بر اساس قرارداد این پروژه سال ۹۸ به بهره برداری خواهد رسید.

  • صادرات غیرنفتی با ۲۱ درصد رشد به ۱۱.۲ میلیارد دلار رسید

    صادرات غیرنفتی با ۲۱ درصد رشد به ۱۱.۲ میلیارد دلار رسید

    رییس کل گمرک ایران در تشریح تازه‌ترین آمار از وضعیت تجارت خارجی کشور گفت: صادرات غیرنفتی کشور با افزایش قابل توجهی به ۱۱ میلیارد و ۲۴۲ میلیون دلار رسیده است.

  • جلوی قاچاق پوشاک به کشور گرفته شود

    جلوی قاچاق پوشاک به کشور گرفته شود

    رییس کمیسیون صنایع و معادن مجلس گفت: قاچاق پوشاک، تولید کنندگان داخلی را متضرر کرده و ضروری است تا اقدام اساسی برای جلوگیری از ورود غیر قانونی پوشاک به کشور صورت گیرد.

  • احتکار خودرو غیرقابل تصور است

    احتکار خودرو غیرقابل تصور است

    ‌معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت گفت: احتکار خودرویی که برخی‌ها صحبت آن را به میان آوردند غیرقابل تصور است چرا که محصول تولید شده نمی‌تواند در انبار و یا سوله‌ای نگهداری شود.

  • پوشش بیمه روستایی و عشایری دو برابر شده است

    پوشش بیمه روستایی و عشایری دو برابر شده است

    مدیرعامل صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر، افراد زیر پوشش این صندوق را یک میلیون و 600 هزار خانوار اعلام کرد و گفت: در دولت دوازدهم میزان افراد بیمه روستایی و عشایری دو برابر شد.

  • صفحه نخست روزنامه های اقتصادی 31 خردادماه

    صفحه نخست روزنامه های اقتصادی 31 خردادماه

    صفحه نخست روزنامه‌های اقتصادی امروز پنجشنبه 31 خرداد97به بیان مسائلی همچون استیضاح تیم اقتصادی دولت کلید خورد، برخورد قاطعانه برای واردات غیر ضروری، در نشست اوپک توافقی در کار نخواهد بود، نوسان های ارزی تاثیری در رشد صنایع دستی ندارد، فعالیت های رانتی بستر زندگی اشرافی، اقتصاد بالنده نیازمند حمایت بخش مالی، می پردازد.

  • وادرات 400هزار دلاری عینک آفتابی به کشور

    وادرات 400هزار دلاری عینک آفتابی به کشور

    در دو ماهه نخست سال جاری ۴۰۰ هزار دلار عینک آفتابی به ایران وارد شده است که در این بین عینک‌های آفتابی ایتالیایی بیشترین طرفدار را در میان ایرانی‌ها دارند.

  • تلفات برق در چهار سال آینده ٩ درصد کاهش می‌یابد

    تلفات برق در چهار سال آینده ٩ درصد کاهش می‌یابد

    معاون وزیر نیرو در أمور برق و انرژی گفت:با برنامه ریزی های و تلاش‌های انجام شده تا کنون تلفات برق از 15 درصد به 9/10 درصد رسیده است و در ادامه روند کنونی در چهار سال آینده تصمیم بر آنست که این مقدار تلفات به 9 درصد کاهش یابد.

  • جزئیات سرانه بیمه کارکنان دولت در بیمه سلامت اعلام شد

    جزئیات سرانه بیمه کارکنان دولت در بیمه سلامت اعلام شد

    سرپرست اداره کل روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان بیمه سلامت ایران اعلام کرد: سرانه بیمه‌ای بیمه شدگان صندوق کارکنان دولت بابت بیمه شده اصلی و «تبعی ۱» معادل دو درصد از حقوق ماهیانه آنان است که مشمول کسور بازنشستگی نیز می‌شود.

  • صندوق تخصصی نهال و اندام تکثیری راه اندازی شد

    صندوق تخصصی نهال و اندام تکثیری راه اندازی شد

    صندوق تخصصی نهال و اندام تکثیری با سرمایه اولیه یک میلیارد و ۶۴ ریال میلیون تومان راه اندازی شد.

  • صادرات "تراورس" ایرانی به کشورهای حاشیه خلیج‌فارس

    صادرات "تراورس" ایرانی به کشورهای حاشیه خلیج‌فارس

    مدیر یک شرکت داخلی از صادرات تراورس ایرانی به کشورهای جنوبی حاشیه خلیج‌فارس خبر داد و گفت: در این راستا طی یکسال اخیر مذاکرات متعددی را با عمانی‌ها انجام داده‌ایم اما به دلیل دیپلماسی موجود مقداری این برنامه با کندی پیش می‌رود.

  • دستگاه های اجرایی باید به دولت الکترونیک بپیوندند

    دستگاه های اجرایی باید به دولت الکترونیک بپیوندند

    رئیس دفتر رئیس جمهوری بر آماده بودن زیرساخت های دولت الکترونیک و همراه تاکید کرد و پیوستن هرچه زودتر دستگاه های اجرایی برای ارائه بهتر خدمات به شهروندان را خواستار شد.

  • سیف:بانک مشترک ایرانی – سوری تاسیس شود

    سیف:بانک مشترک ایرانی – سوری تاسیس شود

    رئیس کل بانک مرکزی در دیدار با وزیر تجارت و اقتصاد خارجی سوریه ضمن استقبال از گسترش روابط بانکی دو کشور، پیشنهاد کرد با همکاری دو طرف بانک مشترک ایران و سوریه تشکیل شود.

  • افزایش نرخ دلار و پوند، کاهش یورو

    افزایش نرخ دلار و پوند، کاهش یورو

    بانک مرکزی نرخ ۳۹ ارز را برای امروز اعلام کرد که براساس آن نرخ ۲۰ ارز از جمله دلار و پوند افزایش، نرخ ۱۵ ارز مانند یورو کاهش و نرخ ۴ ارز نیز ثابت ماند.

  • خبر دادستان تهران از پشت پرده گرانی های سکه

    خبر دادستان تهران از پشت پرده گرانی های سکه

    دادستان تهران در جریان اشاره به چند پرونده اقتصادی و موضوع گرانی ‌های اخیر به دلایل افزایش قیمت سکه هم اشاره کرد.