تورم، وزنه اصلی در بی ثباتی اقتصادی کشور | شبکه تلویزیونی ایران ‌کالا

تورم، وزنه اصلی در بی ثباتی اقتصادی کشور

  • یکشنبه 29 خرداد 1401 12:24
  • شناسه 121291
تورم، وزنه اصلی در بی ثباتی اقتصادی کشور

آقایان رحمان سعادت عضو هیئت علمی دانشگاه سمنان، مصطفی صفاری اقتصاددان و محمد حسن زاده استاد دانشگاه محقق اردبیلی در مورد دستگاه های اقتصادی کشور و ایحاد ثبات اقتصادی به گفتگو پرداختند.

آقای مصطفی صفاری اقتصاددان در گفتگو با برنامه چشم انداز گفت: بی ثباتی اقتصادی را می توان در سه سطح تقسیم بندی کرد. یکی سطح کلان اقتصاد که متغیرهایی مثل نرخ ارز، نرخ بهره، تورم و بیکاری که در اقتصاد کاملا نمود دارد و عوامل تشکیل دهنده آن در بی ثباتی اقتصادی اثرگذار است. وقتی حجم پول به ۳۴/۹ درصد افزایش یافته باعث می شود تورم هم در جامعه افزایش یابد. افزایش تورم یکی از عوامل بی ثباتی اقتصادی است. از طرف دیگر مارپیچ حقوق و دستمزد هم بر این وضعیت دامن زده است.

وی ادامه داد: در سطح بخشی، بخش نامه های مطلق اقتصادی عواملی تاثیرگذار بر بی ثباتی اقتصادی است. به عنوان مثال بخش نامه هایی که دولت برای صادرات فولاد ایجاد کرد مانع از صادرات فولاد شد. دولت باید توجه داشته باشد وقتی کشوری دارای مشکلات اقتصادی است دولت باید کمک کند تا کشور بتواند محصولات غیرنفتی خود را به فروش برساند. اما عملکرد وزارت صمت این بود که جلوی صادرات فولاد را با افزایش عوارض گرفت. این قبیل شوک ها در بازار سرمایه بسیار تاثیرگذار است.

ایشان افزود: بخش بعدی شوک بخش های خرد صنایع است. مدیران این شرکت ها دائما در حال تغییر هستند. به عنوان مثال چندین بار تغییرات مدیریتی در شرکت شستا به عنوان یک هلدینگ بزرگ صورت گرفته است. به همان نسبت مدیران بخش خصوصی این شرکت های زیرمجموعه شرکت های بزرگ هم عوض می شوند. تمام این تغییرات در سودآوری و بازار سرمایه تاثیرگذار است. مجموعه این مشکلات عواملی هستند که بی ثباتی اقتصادی در کشور ایجاد می کنند.  

صفاری گفت: تحریم ها یا شوک های سیاسی هم در این مسئله دخیل هستند. رنج محقق شدن یا نشدن برجام هم از لحاظ روانی بر مردم ایران تحمیل می شود. این مسئله حتی اثر خود را در شاخص هایی مثل شاخص بورس خود را نشان می دهد. شوک های سیاسی، اظهارنظر نمایندگان، وزرا و بخش نامه ها از یک طرف و عملکرد شرکت ها، ماهیت برجام، میزان صادرات و افزایش قیمت حامل های انرژی بر شاخص بورس تاثیر می گذارد. بورس دماسنج اقتصاد کشور است.

این اقتصاددان گفت: اگر ثبات اقتصادی وجود داشته باشد سرمایه گذاری هم انجام می شود. از طرف دیگر ثبات سیاسی هم بسیار اهمیت دارد و باید ثبات اقتصادی در کشور وجود داشته باشد تا سرمایه گذاری هم انجام شود. ما دیدیم که در ابتدای دولت جدید جا به جایی ها سریع صورت می گیرد. در تمام دستگاه های اجرایی کل مدیران تعویض شده اند. حتی مدیر اداراتی که در سیاست کلان آن اداره هیچ تاثیری نداشته اند هم عوض شده اند. با تعویض مداوم مدیران، مدیران جدید از تاریخچه ای از اتفاقات رخ داده اطلاعی ندارند بنابراین خبر ندارند مثلا در طول یک سال چند بار راجع به یک مسئله صحبت شده است. مدیران یک نهاد باید حداکثر دو دوره دو ساله در یک نهاد مدیریت  کنند تا بتوانند در سیاست گذاری تاثیرگذار باشند. تغییرات مدیران به شکل مداوم بی ثباتی اقتصادی ایجاد می کند.  

وی گفت: بی ثباتی اقتصادی ربطی به تحریم ها و جنگ اقتصادی ندارد بلکه خودمان در حال بی ثبات کردن اقتصاد هستیم. در یک حکمرانی اقتصادی باید ثبات وجود داشته باشد. این مشکلات در اقتصادهای برتر دنیا مثل آمریکا هم وجود دارد. در واقع هیچ دولتی با تغییر سیاست های سیاسی تغییر نمی کند. بی ثباتی های سیاسی اجازه نمی دهد سیاست های اقتصادی مناسب رخ دهد. به طور کلی بین شرکت هایی که در طی ۲۵ سال ثبات مدیریتی داشته اند و شرکت هایی که مدیران خود را از ۶ تا دو سال تغییر داده اند تفاوت عمده ای مشاهده می شود. شرکت هایی که ثبات مدیریتی داشته اند طرح های توسعه ای بلند مدت و رشد اقتصادی بلند مدت داشته اند و تغییرات دولت ها بر آن ها تاثیر نداشته است.

وی ادامه داد: اگر بخواهیم در کشور رشد اقتصادی داشته باشیم باید به جامعه آرامش دهیم. در واقع مدیران جامعه مثل پزشکان هستند. آن ها باید اول به جامعه اطمینان و آرامش دهند که سیاست های بلند مدت برای جامعه مناسب است. ترازهای بودجه ای همه ساله میزان کسری را به ما نشان می دهد. حتی زمانی که بودجه در مجلس در حال تدوین است آن را با ۳۰ تا ۳۵ درصد کسری می بندند. در صورتی که در تمام دنیا از دستگاه های مشورتی در زمان تعیین بودجه استفاده می شود. متاسفانه در ایران حتی وقتی دولتی عوض می شود تمام مشاوران تعویض می شوند. همین مسئله به ما نشان می دهد تکرار تجربیات غلط در دولت های ما به شکل مداوم تکرار می شود.

آقای محمد حسن زاده استاد دانشگاه محقق اردبیلی یکی دیگر از مهمانان برنامه چشم انداز بود که در گفتگو با این برنامه گفت: در ابتدا باید به این نکته اشاره کنیم که مبنای تمام برنامه های اقتصادی ثبات اقتصادی است. در حقیقت ثبات اقتصادی است که ضامن موفقیت برنامه های اقتصادی است و وقتی ثبات وجود نداشته باشد انتظار به نتیجه رسیدن برنامه ها کمی بعید است.

وی در ادامه گفت: بانک جهانی در سال ۱۹۹۳ به چهار شاخص اشاره کرد که ثبات اقتصادی ایجاد می کنند. در این چهار شاخص آمده است که کشورها باید کسری بودجه معقول داشته باشند، تورم کم و قابل پیش بینی داشته باشند. نرخ ارز رقابتی و نزدیک نرخ تعادل باشد و اثر تراز پرداخت ها کسری قابل توجه نداشته باشد. با مقایسه این شاخص ها متوجه می شویم کشور در حد قابل توجهی بی ثباتی اقتصادی دارد که باعث می شود سرمایه گذاری در کشور انجام نشود. متاسفانه در نرخ ارز نوسانات بسیار زیادی را تجربه کرده ایم و در چند سال اخیر کسری بودجه مکرر در کشور وجود داشته است. در بین شاخص های ذکر شده از طرف بانک جهانی شاخص تراز پرداخت ها وضعیت بهتری نسبت به سایر شاخص ها داشته است. به طور کلی تغییر این شاخص ها به معنای بی ثباتی اقتصادی در کشورهاست.

ایشان افزود: از طرف دیگر بی ثباتی اقتصادی خود را در شاخص سرمایه گذاری نشان می دهد که شاه کلید توسعه و رشد اقتصادی است. در سال هایی که سیاست های اقتصادی کشور در حال انجام بود کارشناسانی به کشور آمده بودند. این کارشناسان با بررسی آمار و ارقام به ما گفتند که شما تصور می کنید که در حال اجرای صحیح سیاست ها هستید در حالی که سیاست ها باید به سمتی هدایت شوند که از حجم دولت کاسته شود. به عبارت دیگر علی رغم این که در طی سالیان ما در بخش هایی به خصوصی سازی  مشغول بودیم در مجموع حجم دولت در اقتصاد در حال افزایش بود.

حسن زاده گفت: در مسئله یارانه ها در اقتصاد، بحث آزادسازی و حرکت به سمت بازار رخ نداد بلکه از یک قیمت تثبیتی به یک قیمت تثبیتی دیگر حرکت کردیم که معنی آن با آزادسازی قیمت ها کاملا متفاوت است. این عملکرد باید یک جهت قیمتی دیگر داشته باشد تا قیمت ها از ثبات برخوردار باشند. توجه داشته باشید این ثبات با ثبات ناشی از عرضه و تقاضا متفاوت است. در واقع این شرکت ها به دلیل اجبار دولت در تامین کسری بودجه از بازار قیمت به کلیت بازار تغییر جهت نمی دهند در صورتی که ادامه این روند امکان پذیر نیست بلکه نمایش و شمایی از آن حرکت است که متاسفانه منحصر به دولت خاصی هم نیست.

این استاد دانشگاه گفت: طی ۵۰ سال گذشته دولت ها در یک سطح قیمت ها را بالا برده و در یک سطح دیگر قیمت ها را تثبیت کرده اند. به نظر بنده و به طور کلی هر کسی بخواهد یک سیاست غلط اقتصادی را اجرا کند به نتیجه خوبی دست نخواهد یافت. فرض کنید یک دولت به مدت بیست سال پابرجا باشد و تغییرات مدیریتی هم در این دولت رخ ندهد ولی همه ساله با کسری بودجه مواجه باشد. خود کسری بودجه منشا تورم در جامعه است چه افراد مدیریتی ثابتی وجود داشته باشد چه تغییرات انجام شود.

وی گفت: در حوزه اقتصاد خرد شرکت هایی که ثبات مدیریتی دارند به نظر بسیار معقول هستند ولی در سطح کلان مهم نیست که چه کسی سیاست را اجرا می کند بلکه این که چه سیاستی را اجرا می کند اهمیت بیشتری دارد. از شاخص های تعیین شده توسط بانک جهانی دو شاخص در ثبات اقتصادی کشور نقش مهمتری دارد. این دو شاخص نرخ تورم و نرخ ارز است. تورم، ناشی از افزایش کسری بودجه است که همواره در دولت ها تکرار می شود حتی اگر مدیران با ثباتی هم وجود داشته باشد. به عبارت دیگر تورم وزن اصلی را در بی ثباتی اقتصادی ایفا می کند.

آقای رحمان سعادت عضو هیئت علمی دانشگاه سمنان در گفتگو با برنامه چشم انداز گفت: به هرحال یکی از مهمترین انتظاراتی که عموم مردم به ویژه آن دسته از افرادی که فعال اقتصادی و تولیدکننده هستند یا  کسب و کار دارند و به نحوی در اقتصاد فعالیت می کنند دارند ثبات اقتصادی است. زیرا آن ها نمی توانند برنامه ریزی و تولید بلند مدت داشته باشند.

وی ادامه داد: اگر قصد داریم همواره سیاست داخلی و بین الملل را رصد کنیم و در آن فعال باشیم باید ثبات اقتصادی در کشور داشته باشیم در غیر این صورت فعالیت های اقتصادی مضاعف با مشکل جدی مواجه خواهند شد. استفاده از مدیران توانمند و با تجربه و توسل به سیاست های اقتصادی مطالعه شده می ت اند ثبات اقتصادی را برای کشور فراهم کند. در دنیای واقعی سیاست های اقتصادی، متغیرهای اقتصادی در درون فضای سیاسی عمل می کند. چه بخواهیم و چه نخواهیم این متغیرها به حوزه سیاست خارجی و داخلی گره خورده اند. در حقیقت تا زمانی که ثبات سیاسی در کشور نداشته باشیم نمی توانیم از برنامه های اقتصادی انتظار داشته باشیم که در وضعیت اقتصادی کشور بهبود ایجاد کنند.

ایشان افزود: در طول دو دهه گذشته کشورمان در حوزه سیاست بین الملل مشکلات بسیار زیادی داشته که آثار آن به نحوی در سیاست داخلی و حوزه اقتصادی تسری پیدا کرده است. در دولت گذشته برنامه ریزی برای اجرای برجام انجام گرفت ولی توافقی حاصل نشد. در دولت جدید هم برجام بر تمام متغییرها تاثیر گذاشته ولی روند مناسب و قاطعی برای آن وجود ندارد و در هاله ای از ابهام است. متاسفانه برجام تمام مسائل سیاسی کشور را تحت تاثیر قرار می دهد. سیاست داخلی هن وضعیت مساعدی ندارد زیرا ما شاهد هستیم با تغییر دولت ها به طور کلی برنامه های اقتصادی عوض می شود.

سعادت گفت: عدم ثبات در حوزه بین الملل و داخلی منجر می شود نتوانیم برنامه های اقتصادی بلند مدت، میان مدت و کوتاه مدت داشته باشیم و در این عرصه موفقیت کسب کنیم. متاسفانه در دهه اخیر به جای این که بودجه ما را به سمت رشد اقتصادی سوق دهد نقش یک بودجه معیشتی داشته تا دولت بتواند با اتکا بر این بودجه به نوعی دخل و خرج خود را تراز کند. دولت این مسیر را هر سال ادامه می دهد.

وی گفت: به طوری که که بر همگان مشخص است بودجه زمانی می تواند توسعه اقتصادی به همراه داشته باشد که بتواند به شکل همزمان برنامه های اقتصادی و عمرانی را پوشش دهد اما در چند سال اخیر شاهد بودیم که دولت به سختی توانسته حقوق و دستمزد کارمندان و کارگران و هزینه های جاری را پرداخت کند. متاسفانه همین امر باعث شده در این چند سال به اهداف رشد اقتصادی دست نیابیم. برنامه های پنج ساله توسعه کشور هن هنین روند را داشتند. به طور کلی بعد از برنامه سوم توسعه که دولت وارد فاز جدیدی از حوزه سیاست بین الملل شد همه برنامه ها حالت تشریفاتی پیدا کردند و دولت ها فقط به قوانین برنامه ها اتکا کردند اما در اجرا هیچ موفقیتی در برنامه ها حاصل نشد.

ایشان گفت: به طور کلی در طول ۲۰ سال گذشته هیچ یک از موارد ذکر شده در ۵ برنامه توسعه ای کشور به مرحله اجرا نرسید. بنابراین وقتی توسعه ای در کار نباشد یقینا در حوزه فعالیت های اقتصادی منطقه ای و جهانی هم با مشکل مواجه خواهیم بود. در برنامه افق ۱۴۰۴ مقرر شده بود ایران به قدرت اقتصادی اول منطقه تبدیل شود اما در سال ۱۴۰۱ شاهد هستیم هیچ تناسبی با برنامه ۲۰ ساله توسعه ای کشور وجود ندارد. در اصل طی ۲۰ سال گذشته هیچ برنامه ای عملیاتی نشده و دولت ها به صورت روزمره عمل کرده اند که نتیجه چنین رفتاری بی ثباتی اقتصادی در کشور بوده است.

 

کلیدواژه‌ها

مطالب بیشتر از «گفتگوی روز»

نظر شما

شما در حال ارسال پاسخ به نظر «» می‌باشید.

نظرات بینندگان

جدید ترین برنامه ها

آخرین خبرها