نرخ تورم خرداد، بالاترین تورم ۷۰ سال گذشته کشور | شبکه تلویزیونی ایران ‌کالا

نرخ تورم خرداد، بالاترین تورم ۷۰ سال گذشته کشور

  • سه شنبه 07 تیر 1401 03:43
  • شناسه 121426
نرخ تورم خرداد، بالاترین تورم ۷۰ سال گذشته کشور

آقایان عباس علوی راد استاد دانشگاه یزد، مصطفی صفاری اقتصاددان و وحید شقاقی شهری مدرس دانشکده اقتصاد دانشگاه خوارزمی به بررسی دلایل ایجاد تورم در سه ماه نخست سال پرداختند.

آقای مصطفی صفاری اقتصاددان یکی از مهمانان برنامه چشم انداز در گفتگو با این برنامه گفت: تورم افزایش قیمت کالا و خدمات به صورت مستمر و افسار گسیخته است. اما توجه داشته باشید که افزایش قیمت ها را نباید با تورم اشتباه گرفت. در اقتصاد سه دلیل برای تورم مطرح است که اگر آن ها را بشناسیم می توانیم راهکارهایی برای مهار تورم ارائه کنیم.

وی ادامه داد: اولین دلیل تورمی، تورم ناشی از فشار تقاضاست به این معنی که با اعمال سیاست های انبساطی مثل افزایش حقوق و وام، مجموع تقاضای جامعه افزایش یابد. در این حالت اگر تولید نداشته باشیم طبیعی است که مازاد تقاضا ایجاد شده و باعث افزایش قیمت ها می شود. دومین دلیل وجود تورم که در حال حاضر بیشتر شاهد آن هستیم تورم ناشی از فشار هزینه هاست.

ایشان افزود: در این نوع از تورم با افزایش نرخ ارز و تعرفه های گمرکی، همچنین حذف ارز ترجیحی قیمت ها به شدت افزایش یافته است. این نوع تورم ناشی از فشار هزینه ها در بازار است که موجب افزایش قیمت ها و کاهش تولید می شود. این وضعیت در اقتصاد تورم رکودی نامیده می شود. سومین دلیل ایجاد تورم در کشور تورم ساختاری است. وقتی در کشور کسری بودجه وجود داشته باشد دولت مجبور به انتشار پول است. همین امر منجر به افزایش پایه پولی در کشور می شود. سال گذشته حجم نقدینگی کشور ۳۹/۴ بود که به دلیل وجود کسری بودجه است.

صفاری گفت: رابطه درآمدهای ارزی و هزینه های زیاد دولت هم اهمیت دارد. چون این درآمدهای ارزی باید به ریال تبدیل شود تا دولت بتواند هزینه هایش را پرداخت کند. این مسئله باعث افزایش نقدینگی می شود و از طرف دیگر باعث ایجاد انتظارات تورمی می شود. زمانی که متغیرهای کلیدی مثل نان، روغن و بنزین تغییر کند انتظارات تورمی ایجاد می کند که همین امر باعث ایجاد تورم های بالا می شود. در تورم خردادماه انتظارات تورمی هم تاثیرگذار بود.

این اقتصاددان گفت: سازمان برنامه و بودجه تصور می کرد با حذف ارز ترجیحی از اقتصاد کشور تنها ۷ درصد تورم ایجاد می شود در صورتی که انتظارات تورمی را در این قضیه لحاظ نکرده بود. به عبارت دیگر مسئله ای که منجر به افزایش قیمت کالاهای اساسی مثل روغن، نان و برنج شد انتظارات تورمی بود. ما شاهد هر سه نوع تورم در کشور هستیم چون ساختار اقتصادی کشور تورمی شده است.

وی گفت: مردم برای کاهش نیافتن سرمایه پول داغ را به سرعت تبدیل به کالا می کنند. به طور مثال رشد قیمت مسکن کوچک در خرداد ماه ۶ درصد بود که در کنار آن شاهد افزایش اجاره بها هم بودیم. توجه داشته باشید که به دلیل نسبی بودن قیمت ها تورم واقعی وحشتناک است. مردم پول نقد نگه نمی دارند و ما در طی این مدت شاهد خروج  سرمایه بوده ایم. تقاضای جامعه به سمت کالاهایی مثل طلا، خودرو و ارز رفته به طوری که قیمت طلا در سه ماه نخست سال بیشتر از بیست درصد افزایش داشته است.

صفاری گفت: به نظر می رسد جراحی اقتصادی همراه با خروجی بوده ولی باید قبل از انجام این جراحی سیاست هایی در نظر گرفته می شد. تورم نقطه به نقطه ای که طی چهار دهه در کشور ایجاد شده با بخش نامه از بین نمی رود بلکه چاره آن تولید و اقتصاد مقاومتی است. هر کالایی که بیش از تقاضا تولید شود باعث کاهش قیمت ها خواهد شد. به نظر می رسد بانک مرکزی در حال افزایش نرخ بهره است و آن را به ۲۸ درصد رسانده است. در حال حاضر حدود ۳۰ درصد وام توسط بانک بلوکه شده و بانک آن را به عنوان چک تضمین برمی دارد. به این ترتیب یک وام با بهره ۱۸ درصدی برای افراد بیش از ۲۷ درصد خواهد بود.

آقای عباس علوی راد استاد دانشگاه یزد در گفتگو با برنامه چشم انداز گفت: در خرداد ماه کشور تحولات بی سابقه در باب نرخ تورمی تجربه کرد. این مسئله باعث شد به این فکر کنیم چه مسیری طی شد تا وضعیت به این شکل درآمد. همین امروز رسانه های نزدیک به بانک مرکزی نرخ تورم را طی یک گزارش منتشر کردند. در صورتی که در این سه ماهه ما شاهد نرخ های تورمی بیشتری بودیم.

ایشان افزود: تورم سال ۹۸، ۹۹ و ۱۴۰۰ بالای ۴۰ درصد بود. به تعبیر دقیق نرخ تورم در سال ۹۸ حدود ۴۱ درصد، در سال ۹۹ حدود ۴۷ درصد و تورم در سال ۱۴۰۰ حدود ۴۶ درصد بود. به طور میانگین میزان تورم ۴۵ درصد بود که در تاریخ ۷۰ ساله ایران چنین تجربه ای نداشتیم. در سه ماه منتهی به سال ۱۴۰۰ دولت این فرصت را داشت تا بتواند از افزایش تورم جلوگیری کند. یکی از مهمترین عوامل شناخته شده در تورم ایران افزایش نقدینگی است.

وی ادامه داد: در سال های ۹۸، ۹۹ و ۱۴۰۰ بالاترین نرخ رشد نقدینگی را نسبت به دوره های میان مدت و بلند مدت در اقتصاد ایران مشاهده می کنیم. نرخ رشد نقدینگی ۴۰ درصدی این سال ها در مقایسه با دهه نود این روند را داشته است است. این نرخ در دهه ۹۰ حدود ۲۸ درصد بوده در حالی که نرخ رشد نقدینگی تا ۴۱ درصد هم افزایش یافته که موجب افزایش پایه پولی در کشور شده است. حتی در مقایسه با سه دهه بعد از جنگ تحمیلی هم شاهد چنین رشد فزاینده ای نبودیم.

علوی راد گفت: متاسفانه در طول این سال ها فعل و انفعالات باعث شده موتور تورم در اقتصاد ایران شود و این موتور روشن و تا به امروز مشغول به کار بوده تا چنین اتفاقاتی رخ دهد. مجموع این اتفاقات باعث شده ما چنین تجربه تورمی در کشور داشته باشیم. در ابتدای سال ۱۴۰۱ و قبل از حذف ارز ترجیحی التهابات در اقتصاد ایران وجود داشت. یکی از مهمترین عوامل که در تورم تاثیرگذار بود سیاست ۵۷ درصدی حقوق و دستمزد بود که انجام آن اشتباه محض بود.

این استاد دانشگاه گفت: برای دولتی که سیاست های ضد تورمی را دنبال می کند و توانست مقوله حذف ارز ترجیحی را با آن فاصله سنگین بین قیمت ارز در بازار آزاد و ارز ترجیحی را انجام دهد نباید ۵۷ درصد دستمزد برای بنگاه های تولیدی را شارژ هزینه کند. این مسئله بسیار مهمی است. سه ماهه نخست سال ۱۴۰۱ پر از التهابات بوده و رویدادهای فرا اقتصاد رخ داده است. فرسایشی شدن مسئله مذاکرات هم در این روند تاثیرگذار است. نگاه دولت سیزدهم به مسئله هسته ای قبل از سال چیز دیگری بود ولی این نگاه از سال ۱۴۰۱ عوض شد.

وی ادامه داد: کم کم التهابات در بازار ایجاد شد. مگر قیمت دلار به ۲۵ هزار تومان نرسیده بود؟ پس کدامیک از متغیرهای اقتصاد تغییر منفی کرده که باعث شده قیمت دلار افزایش یابد. اگر نرخ تورم ماهانه در خرداد ماه ۱۲ درصد شده بازهم نرخ تورم و نقدینگی نسبت به تاریخ مشابه پارسال بالاست. در ۸ ماهی که از آغاز دولت آقای رئیسی می گذرد سه پرش نرخ تورم ماهانه رخ داده است. این پرش های تورمی در دی ماه سال ۱۴۰۰ و فروردین و اردیبهشت سال ۱۴۰۱ است. حتی قبل از حذف ارز ترجیحی مکانیزم یاد شده هم داشت اثر خود را می گذاشت اما حذف ارز ترجیحی هم بر این مسئله تاثیر زیادی داشت.

آقای وحید شقاقی شهری مدرس دانشکده اقتصاد دانشگاه خوارزمی در گفتگو با برنامه چشم انداز گفت: بسیاری از بحث هایی که در مورد تورم انجام می شود یکسان است. وقتی عوامل مختلف تورمی دست به دست هم می دهند موتور تورم روشن می شود. به همین ترتیب تورم ۱۲/۲ درصدی در خردادماه ثبت شد. این نرخ تورم ماهانه بالاترین نرخ تورم ماهانه ای است که در طول ده سال گذشته رخ داده است.

وی ادامه داد: ما دو تورم ۷ درصد را در دهه های گذشته داشتیم ولی این نرخ تورم بیشترین نرخی بود که در ده سال گذشته به وقوع پیوسته است. یکی از عوامل شکل دهنده این تورم به صورت خلاصه فرسایشی شدن مذاکرات برجام و یا اخبار تعطیلی یا به نتیجه نرسیدن آن بود که انتظارات تورمی را روشن کرد. به دنبال این مسئله دلار که تا ۲۵ هزار تومان کاهش پیدا کرده بود ۷ هزار تومان افزایش قیمت را تجربه کرد.

ایشان ادامه داد: انتظارات تورمی هم بخش دیگری از این مسئله است. تورم وارداتی هم نوع دیگری از تورم است که حتی در آمریکا و اروپا در پی وقوع جنگ روسیه و اوکراین و دودان پسا کرونا به وقوع پیوسته و باعث تجربه ۸ درصدی شده است. البته تورم در تمام جهان افزایش یافته است. موضوع دیگر اوضاع اقتصادی ایران است که این عوامل هم در روشن شدن موتورهای تورمی تاثیرگذار است. رشد ۵۷ درصری حقوق و دستمزد به یکباره شوکی به هزینه های بنگاه های تولیدی وارد کرد. چون میزان بهره وری پایین است وقتی میزان دستمزد نیروی کار افزایش می یابد این هزینه به هزینه های تولید سر ریز شده  و آن ها را افزایش می دهد.

این استاد دانشگاه گفت: در حالی که بودجه شکننده همراه با ناترازی های بانکی سیگنال های تورمی صادر می کرد، اضافه برداشت بانک ها از بانک مرکزی هم افزایش از خود نشان می داد. این عوامل علاوه بر افزایش انتظارات تورمی تورم بسیار بالای خرداد ماه را رقم زد. از طرف دیگر حذف ارز ترجیحی اگرچه سیاست درستی بود اما در بدترین زمان انجام شد. این سیاست باید قبل از این که موتورهای تورمی روشن شود و قبل از آغاز سال انجام می گرفت.

وی افزود: البته این شرایط برای دولت کاملا اجباری بود. این مسئله باعث شد در بازار دارایی ها، کالا و خدمات موتورهای تورمی همزمان روشن شود. در گذشته تورم در بازار دارایی ها آغاز می شد و با وقفه ۳ تا ۶ ماهه این تورم به بازار کالا و خدمات می رسید ولی در حال حاضر  تکان های تورمی در تمام بازارها آغاز شده است.

ایشان گفت: بحث توقف مذاکرات و اخبار مربوط به آن در حوزه دارایی ها باعث شده قیمت طلا، دلار، مسکن، خودرو و حتی بازار سرمایه به وجود بیاید. تورم وارداتی، ارز ترجیحی، ناترازی های بانک ها، ناترازی بودجه ها و بحث افزایش ۵۷ درصدی دستمزد بازار داخلی را تکان داد. با این اوصاف میزان تورم تا پایان سال حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد خواهد بود و از تیرماه اثرات تورمی ارز ترجیحی خود را نشان خواهد داد. همین الان با آغاز انتشار اخبار مذاکرات هسته ای قیمت دلار در بازار کاهش یافته است.

 

کلیدواژه‌ها

مطالب بیشتر از «گفتگوی روز»

نظر شما

شما در حال ارسال پاسخ به نظر «» می‌باشید.

نظرات بینندگان

جدید ترین برنامه ها

آخرین خبرها