تورم؛ ریشه تمام مشکلات اقتصادی | شبکه تلویزیونی ایران ‌کالا

تورم؛ ریشه تمام مشکلات اقتصادی

  • پنجشنبه 09 تیر 1401 00:33
  • شناسه 121444
تورم؛ ریشه تمام مشکلات اقتصادی

آقایان روح الله امام وردی استاد دانشگاه و ایمان زنگنه دکتری اقتصاد پولی در مورد تصمیمات دولت برای کنترل تورم به گفتگو پرداختند.

آقای قدرت الله امام وردی استاد دانشگاه در گفتگو با برنامه چشم انداز گفت: باید توجه داشته باشید که ریشه های تورم در اقتصاد ایران چیست و شاخص تورم در سطح جهانی به چه صورت است. در اقتصاد بخش فیزیکی و بخش پولی دو روی یک سکه هستند. اگر از نظر فیزیکی قدرت تولید و ارائه خدمات وجود دارد باید معادل آن حجم پول در اقتصاد تنظیم شود. به عبارت دیگر باید همواره بین بخش فیزیکی و پولی تناسب وجود داشته باشد.

ایشان گفت: اگر رشد عرضه پول در بلند مدت بیشتر از تولید فیزیکی باشد منجر به ایجاد تورم خواهد شد. متاسفانه در اقتصاد ایران این تناسب وجود ندارد و رشد تولید و پول با یکدیگر در تعادل نیست. تقریبا بین اکثر اقتصاددانان کشور اجماع نظر وجود دارد که تورم یک پدیده پولی و مالی است. در حقیقت تورم در ظاهر یک پدیده پولی است که به دلیل بی انضباطی های دولت و کسری بودجه های مزمن که در طی سالیان توسط دولت ها ایجاد شده، به وجود آمده است. بنابراین این پدیده منجر به عدم تناسب بین رشد حجم پول و رشد تولید شده است.

وی ادامه داد: در اصل تورم ارثیه ای است که متاسفانه دولت های قبلی برای دولت های جدید گذاشته اند. ریشه های تورم در اقتصاد ایران به چند دسته تقسیم می شود. کشش تقاضا، فشار هزینه ها، مشکلات ساختاری و انتظارات تورمی جزو این ریشه ها هستند. البته چون انتظارات تورمی علائمی مشابه با فشار تقاضا و فشار هزینه ها دارد بیشتر مورد نظر قرار می گیرد. انتظارات تورمی از طریق بازار کالا و خدمات موجب افزایش تقاضا برای کالا می شود. به این ترتیب افزایش عرضه پول توسط سیاست گذار پولی رخ می دهد که فشاری بر شاخص قیمت ها وارد کرده و تورم ایجاد می شود.

امام وردی گفت: از طرف دیگر افزایش فشار هزینه ها، افزایش دستمزد نیروی کار، افزایش هزینه مواد اولیه و افزایش کالاهای سرمایه ای که به دلیل بی ثباتی بازار ارز و کاهش ارزش پول است باعث می شود قیمت کالاهای وارداتی افزایش یابد. افزایش قیمت کالاهای وارداتی باعث افزایش هزینه های تولید و افزایش قیمت ها و در آخر ایجاد تورم می شود. البته مشکلات ساختاری هم در کنار فشار هزینه ها وجود دارد. به عنوان مثال کم بودن بهره وری در بخش های مختلف اقتصادی، پایین بودن میزان رقابت، وجود انحصار در بخش ها، کاهش انعطاف پذیری در تولید و وابستگی شدید بخش های تولیدی به کالاهای وارداتی همگی در تورم تاثیرگذار هستند.

این استاد دانشگاه گفت: باید توجه داشته باشید شکل گیری انتظارات تورمی عامل مهمی در شکل گیری تورم های بالاست. این مسئله به دلیل بی ثباتی در بازارهای اقتصاد کلان مثل بازار ارز و پول است. بی انضباطی سیاست گذار هم در تورم تاثیرگذار است. به طور کلی تورم در اقتصاد ایران یک معضل چند وجهی است که کلیه عوامل ذکر شده در شکل گیری آن موثر بوده اند. اما بی انضباطی مستمر دولت ها که باعث می شود کسری بودجه های مستمر در طی سالیان شکل گیرد، همچنین تسلط مالی ای که سیاست گذار پولی و بانک مرکزی را مجبور می کند که با کسری بودجه ها همراه شوند عامل اصلی تورم در اقتصاد کشور است.

ایشان افزود: در چند وقت گذشته  مشکلات باعث شد میزان تورم در خردادماه به ۱۲ درصد برسد. در واقع فشار هزینه ناشی از شوک های طرف عرضه، حدف ارز ترجیحی، افزایش هزینه های گمرکی و افزایش نرخ ارز و بی ثباتی در بازار باعث شد شاهد افزایش قیمت ها باشیم. از طرف دیگر وقوع جنگ روسیه و اوکراین همگی شوک های طرف عرضه است منجر به افزایش هزینه های تولید و در نتیجه افزایش تورم در اقتصاد ایران شده است.

وی گفت: باید توجه داشته باشید که تسلط دولت بر بانک مرکزی باید کاهش یابد تا بتوان تورم را کنترل کرد. بانک مرکزی نباید نقش قلک را برای دولت بازی کند. کنترل رشد حجم پول، عملیات بازار باز، نظارت بر ترازهای بانک مرکزی جهت ناترازی و جلوگیری از خلق پول، قطع رابطه سیاست های پولی و مالی که همان عدم تسلط سیاست های مالی به پولی است سیاست هایی است که دولت می تواند برای مهار تورم از آن استفاده کند. در کنار این موارد کنترل رشد بدهی های دولت به بانک مرکزی هم مسئله ای است که باید مورد توجه قرار گیرد.

آقای ایمان زنگنه دکتری اقتصاد پولی یکی دیگر از مهمانان برنامه چشم انداز بود که در گفتگو با این برنامه گفت: در واقع حقایق اقتصادی امروز خود را بر سیاست گذار تحمیل می کند. آمار و ارقام نوید تاثیر سیاست گذاری های سیاست گذار است. البته همه ما امیدواریم ریشه تورم که ام الخبائث مسائل اقتصادی کشور است هرچه زودتر کنترل شود. در این شرایط سیاست گذاران باید از راه های رفته و اتفاقاتی که به اشتباه به وقوع پیوسته اند اجتناب کند. در گذشته سیاست گذاران به دلیل نداشتن اطلاعات سیاست هایی اتخاذ می کردند که اشتباه بود ولی امروز آن اشتباهات نباید دوباره تکرار شود. 

وی ادامه داد: اگر بخواهیم مشکلات سیاست های کلان اقتصادی کشور را ترسیم کنیم با یک فهرست مواجه خواهیم بود. دولت باید تورم را در اولویت قرار داده و برای کنترل کردن آن در مسیر درست حرکت کند. تورم خود را با یک وقفه در عرصه اقتصادی نشان می دهد. مردم پیش بینی خود را از انتظارات تورمی تعدیل کردند ولی انتظارات به واسطه حذف ارز ترجیحی زودتر به اقتصاد سرازیر شد. 

وی گفت: آماری که از نرخ تورم خردادماه منتشر شد نشان داد مردم و اقتصاددانان در بلند مدت توهم پولی ندارند. گسترش رسانه ها و بسط اطلاعات در دسترس و فعالیت رسانه ای افراد متخصص در این حوزه نشان داد مردم به این مسئله کاملا اشراف داشته و هوشیار هستند. به عبارت دیگر بیشتر اصطلاحات و متغیرهای اقتصادی در تصمیم گیری های مردم کاملا تاثیرگذار است. در این راستا سیاست گذار وظیفه حساسی بر گردن دارد و آن اقناع افکار عمومی در حول اتخاذ یک سیاست اقتصادی مثل حذف ارز ترجیحی است.

زنگنه گفت: درست است که سیاست حذف ارز ترجیحی سیاست مناسب و صحیحی بود اما دولت باید در مورد تصمیماتی که گرفته می شود به مردم اطلاع دهد تا کاستی های موجود در آن مردم را نگران نکند. بنابراین مسئله تعدیل انتظارات تورمی و اقناع عمومی اهمیت بسیار زیادی دارد. محدودیت در تقاضا، افزایش هزینه های تولید و رشد نقدینگی باعث ایجاد تورم در اقتصاد شده است. با وضعیت فعلی افزایش روند نرخ تورم در کشور نگران کننده است. 

وی ادامه داد: حساسیت انتظارات تورمی و اقناع افکار عمومی مسئله ای نیست که بتوان از کنار آن بدون توجه عبور کرد. در اقتصاد نمی توان تصور کرد با تغییر نرخ چند قلم کالا قیمت ها را تعدیل شده و مشکلات برطرف شده اند. خود دولت و مجموعه اش هنوز در تصمیم گیری به قطعیت نرسیده اند. دولت باید مردم را از تصمیمات خود مطلع کند و اگر قرار است این سیاست ها آسیبی به مردم وارد کند آن ها باید در جریان قرار گیرند. دولت با تصمیماتی که قبلا آن ها را نفی کرده بود ولی شبانه انجام داد ضربه ای بر افکار عمومی وارد کرد که اثرات بسیار مخربی داشت.

ایشان گفت: دولت اعلام کرده بود که  قرار نیست با تصمیمات به مردم شوک وارد کرده و آن ها را نگران کنیم و اقتصاد کشور متلاطم شود. تصمیم گیران باید حتما این سخنان رئیس جمهور را در راستای کار خود قرار دهند. فارغ از حذف سیاست ارز ترجیحی، با توجه به کسری بودجه و افرایش هزینه های تامین مواد اولیه در طرف عرضه اقتصاد دولت تصمیم شجاعانه ای بود. ولی دولت در زمینه اجرا تصمیم عملکرد خوبی نداشته و مردم هر لحظه با پاره ای از واقعیت ها روبرو شده اند در حالی که سرمایه اجتماعی دولت باید به مدد حمایت مردم باشد. 

وی گفت: هر زمان گمانه زنی ها در زمینه برجام و حل و فصل مسائل بین الملل اقتصاد ایران مطرح می شود بازارها ارامش پیدا می کند. فعالان اقتصادی قبل از تحقق این موارد، آن ها را در فعالیت هایشان لحاظ می کنند.

کلیدواژه‌ها

مطالب بیشتر از «گفتگوی روز»

نظر شما

شما در حال ارسال پاسخ به نظر «» می‌باشید.

نظرات بینندگان

جدید ترین برنامه ها

آخرین خبرها