مدیریت منابع آب در بخش کشاورزی کشور | شبکه تلویزیونی ایران ‌کالا

مدیریت منابع آب در بخش کشاورزی کشور

  • چهارشنبه 31 شهریور 1400 20:47
  • شناسه 77310
مدیریت منابع آب در بخش کشاورزی کشور

عضو هئیت مدیره موسسه جهاد تحقیقات درباره تاثیر مصرف آب در کشاورزی و تاثیر آن در امنیت غذایی گفت: صد درصد این تاثیر وجود دارد،اجازه دهید ببینیم حجم آب کشور چقدر است. اگر متوسط بارندگی در کشور را حدود ۲۵۲ میلیمتر در یک پهنه ۱۶۵ میلیون کیلومتر مربع ضرب کنیم چیزی حدود ۴۱۳ میلیارد متر مکعب حجم آبی است که در کشور موجود است.

دکتر سید یعقوب موسوی در برنامه نبض کشاورزی شبکه ایران کالا افزود:۲۹۰ میلیارد متر مکعب از این حدود ۷۰ درصد به نحوی تبخیر وتعرق میشود و از دسترس خارج میشود. چیزی حدود ۱۳ میلیون متر مکعب از خارج از مرزها وارد کشور میشود.

وی افزود:  کل حجم آب حدودا بین ۱۱۳ تا ۱۳۰ میلیارد متر مکعب در اختیار هست که میشود روی آن کار کرد.

عضو هئیت مدیره موسسه جهاد تحقیقات گفت: مصارف آب هم بخش عمده آن در بخش کشاورزی، صنعت و معدن، آب شرب و بهداشتی، مصارف شهری و روستایی و بخشی هم برای تفریح و گردشگری که طی این سال‌ها کاهش یافته است.

دکتر موسوی افزود: ما یک کشور خاص هستیم. اگر دوتا عامل را باهم مقایسه کنیم متوسط بارندگی در جهان حدود ۷۵۰ تا ۸۰۰ میلیمتر در طول سال است ولی در ایران حدود کمتر از ۲۵۰ میلیمتر است. ما  بالای ۲۰۰۰ میلیمتر در طول سال تبخیر و تعرق داریم درحالیکه متوسط جهان ۷۰۰ میلیمتر است.

عضو هئیت مدیره موسسه جهاد تحقیقات همچنین گفت: ما ۱۸.۵ میلیون متر مکعب اراضی داریم که در چرخه کشت هستند از این ها اراضی دیم و آیش ۹.۸میلیون هکتار است و اراضی آبی ۸.۷ میلیون هکتار است که به دو بخش تقسیم میشوند: بخش یک اراضی سنتی که پایاب سدها هستند ۵.۵ میلیون هکتار بخش دو اراضی پایاب سدها هستند ۳.۲ میلیون هکتار اند . اراضی قابل کشت در کشور ما حدود ۳۷میلیون هکتار است. یعنی ۸.۷ میلیون هکتار اراضی آبی هستند که از این حدود ۵.۹۵ میلیون هکتار زراعی است و در اراضی باقی ۲.۱میلیون هکتار اراضی بارور است و ۰.۳۹ اراضی غیر بارور است که جمعا حدود ۸.۴۴ میلیون هکتار میشود.

سوال: میزان بهره وری مصرف آب در مقایسه با بقیه کشورها به چه شکلی است؟ دکتر فریبرز عباسی مشاور وزیر و مجری طرح سامانه های نوین آبیاری وزارت جهاد کشاورزی پاسخ داد : بحث مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی چند تا شاخص داریم که یکی از این شاخص ها بهره وری است و دیگری راندمان آبی است. حجم آب آبیاری در واقع نیاز آب آبیاری هر محصول هم یک شاخص است. ما در اواخر دهه هفتاد یعنی برنامه سوم توسعه راندمان آبیاری در کشور چیزی حدود ۳۰ درصد بوده است

بر اساس ارزیابی ها و کارشناسی هایی که ما در حدود ۲۰ سال اخیر داشتیم خوشبختانه راندمان آبیاری در کشور یک روند صعودی داشته از حدود ۳۰ درصد آن موقع تا الان به حدود ۴۵ درصد و یا حتی یه مقدار بیشتر رسیده است. در مورد شاخص بهره وری باز روند همینجوری بوده است

دکتر عباسی افزود: در دهه هشتاد بهره وری مصرف آب در کشور حدود ۰.۸ کیلوگرم بر متر مکعب است یعنی به ازای مصرف هر متر مکعب آب ما حدود ۸۰۰ تا ۹۰۰ گرم تولید میکردیم. الان هم براساس ارزیابی هایی که انجام شده بهره وری مصرف آب در کشور ۱.۴۵ یا ۱۴۵۰ گرم بر متر مکعب رسیده. نکته ای که هست در مورد راندمان که عرض کردم عدد ما الان حدود ۴۵ درصد است در کشور های در حال توسعه این عدد حدود ۴۵ درصد است یعنی راندمان ما با کشور های در حال توسعه برابری میکند ولی با کشور های توسعه یافته که حدود ۶۰ درصد است یک مقدار کمتر است.

دکتر عباسی با بیان اینکه ما در یک کشور خشک زندگی میکنیم که تبخیر در کشور ما بیش از ۷۰ درصد است گفت: بنابراین در کشورهایی که راندمان و بهره وری بالایی دارند باید دقت داشته باشیم که اقلیم آن ها با ما متفاوت است. ما در یک اقلیم خشک زندگی میکنیم تولید در کشور وابسته به آب و آبیاری است.

الان به طور متوسط کمتر از ۸۰۰۰ متر‌مکعب در هکتار برای هرکدام از محصولات زراعی آب مصرف میشود، این عدد در اواخر دهه هفتاد حدود ۱۰۰۰۰ متر مکعب بوده که به این معنی است در کشور در این دو دهه اخیر زحمات و تلاش های زیادی کشیده شده است.

مجری طرح سامانه های نوین آبیاری وزارت کشاورزی  گفت: در بحث آب یکی از مسائل اساسی برای اینکه بحران آب حل شود بحث تحویل حجمی آب است. وزارت نیرو موظف شده که آب را به صورت تحویل حجمی به بهره ورداران تحویل بدهد و اگر این اتفاق بیفتد صد در صد در بحث مدیریت بهتر مصرف آب موثر است و میتواند در کاهش این بحران ها موثر باشد. الان بخصوص در بحث منابع آب زیرزمینی برداشت ها بی‌رویه است. اگر این بحث تحویل حجمی آب سازماندهی شود، بهره بردار بداند حجم مشخصی از آب دارد برای استفاده درست و صحیح از آب برنامه ریزی می‌کند و روش آبیاری اش را تغییر می‌دهد.

در ادامه برنامه آقای سید یعقوب موسوی گفت: در حاکمیت یک بخش وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی و سازمان ملی محیط زیست ایران است و بخش دیگر مردم هستند و بخش سوم رسانه ها هستند در فرهنگ سازی مصرف آب.

وی افزود: من اعتقاد دارم یک چالش اساسی الان در حاکمیت وجود دارد یعنی سیاست های خود وزارت نیرو و وزارت جهاد کشاورزی باهم اختلاف دارند. اول باید اختلافات داخلی خودمان را حل بکنیم بعدی این فضا را به جامعه از طریق رسانه ها برسانیم.

دکتر موسوی گفت:  ما از آب سبز یعنی آب هایی که حاصل از بارندگی است باید بهترین استفاده را کنیم. اخیرا روش هایی است تولید از سطوح دریاها و اقیانوس ها که ماهی و صید است و همچنین شورورزی و آب کشت ورزی که یکی در محیط های گلخانه ای است و یکی در بسترهای دریا تولید میکنند.

استفاده از آب شیرین کن ها که تکنولوژی آن در ایران وجود دارد و ما بتوانیم آب را شیرین کنیم که به منابع آب شیرینمان فشار وارد نشود.

کشت در فصول بارانی استفاده از ارقام پرمحصول و سازگار با کم آبی است. توسعه کشت های گلخانه ای با کشت های طبقاتی و کشت عمودی که میزان محصول را چندین برابر کشت در صحرا یا افقی میکند.

بهینه کردن مصرف آب

توسعه آبیاری تحت فشار (کاهش مصرف آب ۳۰ تا ۷۰ درصد در هکتار)

توسعه استفاده از مالچ پلاستیکی (کاهش مصرف آب ۲۵ تا ۶۰ درصد در هکتار)

توسعه کشت نشائی (کاهش ۱۰ تا ۲۰ درصدی آب در هکتار)

کاهش سطح زیر کشت محصولات آب بر

توسعه کشت های خطی و ردیفی

اصلاح الگوی کشت

فریبرز عباسی مشاور وزیر جهاد کشاورزی و مجری طرح سامانه هاهی نوین آبیاری هم گفت: در ده دوازده سال گذشته دولت به اندازه کل سال‌های قبل از آن سامانه های نوین را توسعه داده است . این یک تکنولوژی وارداتی و هزینه براست و باید منابع مالی آن هم تامین بشود. با سرمایه گذاری دولت و تامین منابع تا 400 هزار  سالانه امکان پذیر است. در همه کشورهایی که انجام می شود بخش عمده توسعه این سامانه ها با دولت است و بخشی هم با کشاورز است .

وی درپایان تاکید کرد: در کشت های سطحی به خاطر اینکه تحت تاثیر شیب قرار نمی گیرد می توان مزارع یک نواخت ایجاد کرد که مصرف آب کم میشود و عملکرد بالا می رود. اگر کالای ارزشمند آب باشد عملکرد در سطح و ارزش اقتصادی آن را باید در نظر بگیریم.

مطالب بیشتر از «خبر ویژه»

نظر شما

شما در حال ارسال پاسخ به نظر «» می‌باشید.

نظرات بینندگان

جدید ترین برنامه ها

آخرین خبرها